ExoMars-team repeteert Marsmissie in Spaanse woestijn: 220 meter in acht dagen

Een prototype van de Europese Marsrover heeft acht dagen lang 220 meter afgelegd door de Tabernas-woestijn in Zuidoost-Spanje, bestuurd door een wetenschapsteam dat 1200 kilometer verderop zat. De oefening van afgelopen september was een repetitie voor de ExoMars-missie met de rover Rosalind Franklin, die in 2030 op Mars moet landen. ESA publiceerde dinsdag de resultaten.

Niet de rover testen, maar het team

De test ging niet over de vraag of de hardware werkt. Het prototype, Charlie genaamd en gebouwd door Airbus, draaide dezelfde guidance-, navigation- en control-software die de echte rover op Mars naar een doel moet brengen zonder tegen obstakels op te lopen. Wat er werd getest, was de hele keten eromheen: ongeveer honderd wetenschappers en ingenieurs uit heel Europa die samen bepalen waar het ding morgen heen rijdt.

De wetenschappers zaten in het Rover Operations Control Centre (ROCC) in Turijn en moesten beslissingen nemen op basis van wat Charlie doorstuurde: beelden, ondergrondradar en spectrale analyse. Daarmee moesten ze de meest belovende plekken aanwijzen om naar sporen van leven te zoeken, de hoofddoelstelling van Rosalind Franklin.

Tabernas werd niet alleen gekozen omdat het op Mars lijkt. "Deze omgeving is beroemd van Indiana Jones en spaghettiwesterns, maar wij kwamen hier omdat we met de plaatselijke geologie en mineralogie een scenario konden bouwen dat realistisch genoeg was om onze wetenschappelijke operaties te stresstesten op interpretatie en besluitvorming", legt planeetwetenschapper Elliot Sefton-Nash uit.

Zestig meter zonder stuurman

Het meest concrete resultaat zat in de autonomie. "De rover werkte als een zonnetje. We hebben Charlie zelfs alleen laten verkennen, en op dag zes legde hij meer dan 60 meter af zonder operator aan het stuur, met minder dan 1 procent navigatiefout", zegt Luc Joudrier, operations lead voor de Rosalind Franklin-rover.

Dat is relevant omdat de signaalvertraging naar Mars het onmogelijk maakt een rover van aarde uit per handeling te besturen. Hoe meer afstand de rover zelfstandig en nauwkeurig kan afleggen, hoe meer wetenschap er per dag in zit.

Waar een olifant een muis blijkt

Juist het interpreteren van de data bleek het lastigste onderdeel. Op een dag was de steilte van een helling slecht in te schatten uit de gegevens die de rover doorgaf. "Waar wij dachten dat er een olifant stond, zagen de operators in het veld een muis", vertelt Chiara Lombardi, systeemingenieur voor de ExoMars-rover en -lander. Het team koos eerst de veilige route en gebruikte daarna een digitale hoogtekaart om vast te stellen dat het om een flauwe helling ging.

Op een andere dag onderbrak regen de tests in de woestijn. "We hebben ook geleerd om opnieuw te plannen en prioriteiten te verschuiven als er iets onverwachts gebeurt", aldus Lombardi. Terwijl Charlie in het veld zijn positie, metingen en beelden doorstuurde, werkten de planners en wetenschappers in Turijn de klok rond om de volgende dag voor te bereiden — precies zoals het tijdens de echte missie zal gaan.

"We zullen niet de luxe van tijd hebben, dus elke dag op Mars moet tellen", zegt Sefton-Nash daarover. De coordinatie tussen controlekamer en veldoperators noemen de betrokkenen de sleutel tot het resultaat: constant plannen en interpreteren liep parallel aan het rijden zelf.