AI & AutomationNieuwsAI-generated

DPG Media test Nederlands AI-model GPT-NL op redactie

DPG Media gaat GPT-NL testen op zijn redacties. Het mediabedrijf stapt in als launching customer van het Nederlandse taalmodel en onderzoekt twee concrete toepassingen: het genereren van nieuwskoppen en een AI-eindredacteur. Dat maakte GPT-NL op 10 november bekend.

Wat GPT-NL is

GPT-NL is een taalmodel dat in Nederland wordt ontwikkeld, met TNO als een van de uitvoerende partijen. Het mikt niet op het verslaan van de grote internationale modellen, maar op organisaties die met gevoelige informatie werken en controle willen houden over data en technologie. Op de eigen site positioneert het project zich rond vier punten: veilig, verantwoord ontwikkeld met rechtmatig verkregen data, doelgericht in plaats van universeel, en soeverein. Taken waar het model voor bedoeld is, zijn samenvatten, vereenvoudigen en retrieval-augmented generation. Volgens de planning op de site staat versie 1 voor het najaar van 2026.

Het bijzondere zit in de trainingsdata. DPG Media droeg daar eerder al aan bij: via branchevereniging NDP Nieuwsmedia werden de archieven van ruim dertig landelijke en regionale nieuwsmedia opengesteld voor het trainen van het model, waarbij een deel van de opbrengsten terugvloeit naar de auteursrechthebbenden. GPT-NL stelt dat nieuwsuitgevers wereldwijd voor het eerst op deze manier samenwerken met een ontwikkelaar van een AI-model.

Twee toepassingen op de redactie

In de eerste fase van de haalbaarheidsstudie staat het maken van nieuwskoppen centraal. Dat klinkt eenvoudiger dan het is: een kop moet de essentie raken, passen bij de toon van het medium en uitnodigen om door te lezen, zonder clickbait te worden. Jona Zuiver, AI Business Partner voor de nieuwsmedia en magazines van DPG Media in Nederland en België, zegt daarover: "Een goede titel is een essentieel onderdeel van een artikel. Een eindredacteur moet breed denken en meerdere varianten testen. AI kan daarbij ondersteunen én uitdagen."

GPT-NL is eerlijk over de aanloop. Bij de start moest het model nog leren hoe het de opdracht precies moest interpreteren; inmiddels levert het meerdere kopvarianten op. Er wordt gekeken naar variatie, de juiste weergave van citaten en of een kop bij het artikel past. Redacteuren van twee DPG-titels doen aan het eind van deze fase een kwalitatieve evaluatie.

De tweede toepassing is zwaarder: een AI-eindredacteur die meekijkt op schrijfstijl en leesbaarheid. Die kan signaleren dat een zin te lang of te complex is, voorstellen doen om hem te splitsen en controleren of afkortingen correct zijn geschreven. De journalist houdt de regie. De uitdaging zit in de verschillen tussen titels: de Volkskrant volgt andere stijlregels dan een Vlaamse krant, dus het model moet de redactionele identiteit van een titel aanvoelen.

Waarom een eigen model

Naast taalnuance noemt DPG Media digitale soevereiniteit als drijfveer. Internationale modellen leveren volgens het bedrijf soms formuleringen die vertaald aanvoelen of sterk door Amerikaans taalgebruik zijn beïnvloed. En nu generatieve AI het verdienmodel van nieuwsorganisaties onder druk zet, groeit de behoefte aan controle over technologie, data en intellectueel eigendom. "Traditioneel gezien zit die onafhankelijkheid in het DNA van het bedrijf", zegt Zuiver.

Zuiver verwacht niet dat GPT-NL de brede modellen vervangt. "Internationale modellen zijn breed inzetbaar door hun schaal en enorme investeringen. De kracht van GPT-NL kan juist liggen in afgebakende toepassingen waarin journalistieke kwaliteit en controle doorslaggevend zijn."

De haalbaarheidsstudie loopt tot eind januari 2027. DPG Media en TNO onderzoeken daarin vooral hoe je criteria voor een goede nieuwskop concreet en meetbaar maakt. Op basis daarvan wordt het model verder afgestemd. Eerdere studies deed GPT-NL met PNA Group en met de Koninklijke Bibliotheek.