Hoe IP-adressen worden verdeeld en waarom IPv4 geld kost
Een IPv4-adres is een getal van 32 bits. Toch staan er bij de RIPE NCC honderden netwerken in de rij voor een handvol van die getallen, en worden blokken ervan doorverkocht. Dat komt doordat een adres pas iets waard is als het uniek is, en voor uniek moet iemand de boekhouding bijhouden.
In dit artikel volg je die boekhouding van boven naar beneden: van het register dat de hele ruimte in 256 stukken verdeelt, via de RIPE NCC in Amsterdam, naar het netwerk dat een adres echt gebruikt. Daarna zie je wat er gebeurde toen de voorraad op was en wat een adres nu kost.
Een vaste voorraad van 4,29 miljard
Met 32 bits zijn er 2³² = 4.294.967.296 adressen. De Internet Assigned Numbers Authority (IANA) verdeelt die ruimte in 256 blokken van elk 16.777.216 adressen, de zogeheten /8's. Het getal achter de schuine streep is het aantal vaste bits aan het begin van het adres.
In het IANA-register telde ik hoe die 256 blokken er nu bij staan. 129 zijn toegewezen aan een van de vijf regionale registers. 35 zijn gereserveerd: 16 voor multicast, 16 voor "future use" (240/8 tot en met 255/8), plus 0/8, het privéblok 10/8 en 127/8 voor loopback. Samen zijn dat 587.202.560 adressen die nooit op een gewone server terechtkomen.
De overige 92 blokken staan als "legacy" geboekt: vroege toewijzingen, een deel ervan rechtstreeks aan één organisatie. Je ziet het aan de namen. 17/8 staat sinds 1992 op Apple Computer Inc., 19/8 sinds 1995 op Ford Motor Company en 53/8 op Daimler AG. Elk van die bedrijven kreeg in één keer zestien miljoen adressen.
Van IANA via RIR naar LIR
RFC 7020 uit augustus 2013 beschrijft de hiërarchie. IANA staat bovenaan en geeft blokken aan vijf regionale registers (RIR's): AFRINIC, APNIC, ARIN, LACNIC en de RIPE NCC voor onder meer Europa. Een RIR geeft adressen aan zijn leden, de Local Internet Registries (LIR's). Dat zijn bijvoorbeeld providers, en die geven ze weer door aan klanten.
Het RFC noemt drie doelen die volgens de tekst soms botsen: adressen uitgeven op basis van wat netwerken echt nodig hebben, hiërarchisch uitgeven zodat ze in zo min mogelijk routeringsaankondigingen passen, en een nauwkeurig register bijhouden zodat elk adres uniek blijft.
Die keten kun je zelf aflopen met whois. Neem 193.0.6.139, een adres uit het blok van de RIPE NCC zelf. IANA zegt dat 193/8 sinds mei 1993 bij de RIPE NCC hoort. De RIPE-database laat drie lagen zien: de hele IPv4-ruimte als IANA-BLK, daaronder 193.0.0.0 - 193.0.23.255 met status ALLOCATED PA en daaronder 193.0.0.0 - 193.0.7.255 met status ASSIGNED PA. Allocated betekent uitgegeven aan een LIR om verder te verdelen, assigned betekent dat de LIR het blok aan een klant of aan het eigen netwerk heeft toegewezen. Hier is de RIPE NCC beide.
Het moment dat de kraan dichtging
Volgens de persverklaring van de Number Resource Organization (NRO) van 3 februari 2011 kreeg APNIC op 31 januari van dat jaar twee blokken. Daarmee waren er nog vijf /8's over, en een wereldwijd beleid uit 2009 schreef voor dat die dan tegelijk over de vijf RIR's werden verdeeld. In het IANA-register staan ze alle vijf met datum 2011-02: 102/8, 103/8, 104/8, 179/8 en 185/8. Die laatste ging naar de RIPE NCC.
De RIPE NCC rantsoeneerde daarna. Nadat het in 2012 bij zijn laatste /8 was aangekomen, deelde het alleen nog /22's uit, blokken van 1.024 adressen, aan duizenden nieuwe netwerken. Op 25 november 2019 maakte de RIPE NCC bekend dat de voorraad op was.
Een wachtlijst voor 256 adressen
Er komen nog wel adressen terug: van bedrijven die failliet gaan of blokken teruggeven. Die gaan via een wachtlijst. Het huidige beleid, RIPE-826 van juni 2024, is streng. Een LIR krijgt precies één /24 en nooit meer dan 256 adressen in totaal van de RIPE NCC. Wie al eens een IPv4-blok van de RIPE NCC heeft gehad, mag niet op de lijst.
De RIPE NCC publiceert de stand als JSON. Op 18 oktober 2026 stonden er 799 LIR's in de rij, en de eerste daarvan wachtte al 482 dagen. De langste rij in de reeks was 1.249 aanvragen op 6 maart 2023. Op 16 november 2021 was de rij voor het laatst leeg.
Waarom een /24 de kleinste eenheid is
Dat de wachtlijst precies een /24 uitdeelt, is geen toeval. In het artikel over BGP kwam al voorbij dat veel netwerken niets kleiners accepteren. RFC 7454 uit februari 2015 legt die praktijk vast: IPv4-prefixen langer dan /24 worden "generally neither announced nor accepted". Het is een afspraak om de routeringstabel beheersbaar te houden, geen regel in het protocol.
In de routeringstabel van bgp.tools is dat goed te zien. Ik telde 1.197.335 unieke IPv4-prefixen. 765.914 daarvan zijn een /24, 64,0 procent. Er stond geen enkel prefix in dat langer was dan /24. Een netwerk met 64 adressen kan die in de praktijk dus niet zelfstandig op het internet aankondigen. Wie zelf wil routeren, heeft minstens 256 adressen nodig.
Een markt voor getallen
Wie adressen heeft, mag ze overdragen aan een andere organisatie. Het overdrachtsbeleid RIPE-807 zegt wel dat IPv4 dat je ontvangt de eerste 24 maanden niet verder mag. Elke overdracht wordt openbaar gemaakt, en die lijst is als JSON te downloaden.
Ik telde de IPv4-overdrachten in die lijst, fusies en overnames niet meegerekend:
| Jaar | Overdrachten | Adressen |
|---|---|---|
| 2014 | 919 | 9.644.544 |
| 2019 | 3.250 | 10.498.944 |
| 2023 | 4.800 | 20.268.032 |
| 2025 | 4.821 | 23.343.392 |
| 2026 (t/m 16 okt.) | 3.675 | 20.643.712 |
In 2025 ging het 1.743 keer om precies 256 adressen, de meest voorkomende grootte. Er is ook handel tussen regio's: vanuit ARIN, het Noord-Amerikaanse register, kwamen in totaal 48.602.368 adressen naar de RIPE-regio, terwijl er 11.705.600 de andere kant op gingen.
De registers publiceren geen prijzen. Marktplaats IPv4.Global schrijft op haar eigen site dat een adres in 2024 tussen 30 en 40 dollar kostte, na een piek van ongeveer 60 dollar in 2021. Voor een /24 is dat 7.680 tot 10.240 dollar. Huren kan ook, voor iets meer dan 40 dollarcent per adres per maand. Daarnaast kost het lidmaatschap van de RIPE NCC in 2026 1.800 euro per jaar, plus 1.000 euro eenmalig.
De kosten zie je ook bij clouddiensten. AWS rekent sinds 1 februari 2024 0,005 dollar per uur voor elk publiek IPv4-adres, ook als het ongebruikt is. Dat is 43,80 dollar per jaar. In de aankondiging schreef AWS dat de prijs om één adres te verwerven in de vijf jaar daarvoor met meer dan 300 procent was gestegen.
Zelf proberen
Volg de keten van een adres met whois. Ik had geen whois-client op de machine, dus stuurde ik de vraag met nc rechtstreeks naar poort 43.
$ printf '193.0.6.139\r\n' | nc whois.iana.org 43 | grep -E '^(refer|inetnum|organisation|status|changed)'
refer: whois.ripe.net
inetnum: 193.0.0.0 - 193.255.255.255
organisation: RIPE NCC
status: ALLOCATED
changed: 1993-05
$ printf -- '-r -L -T inetnum 193.0.6.139\r\n' | nc whois.ripe.net 43 | grep -E '^(inetnum|netname|status)'
inetnum: 0.0.0.0 - 255.255.255.255
netname: IANA-BLK
status: ALLOCATED UNSPECIFIED
inetnum: 193.0.0.0 - 193.0.23.255
netname: NL-RIPENCC-OPS-990305
status: ALLOCATED PA
inetnum: 193.0.0.0 - 193.0.7.255
netname: RIPE-NCC
status: ASSIGNED PA
De vlag -L vraagt ook alle bovenliggende blokken op, en -r slaat gekoppelde objecten zoals contactpersonen over.
De stand van de wachtlijst:
$ curl -s https://www-static.ripe.net/dynamic/ipv4-waiting-list/stats.json \
| python3 -c "import json,sys; d=json.load(sys.stdin); k=max(d); print(k, d[k])"
2026-10-18 {'first_position_days': 482, 'length': 799}
En de prefixlengtes in de routeringstabel (een bestand van ruim 30 MB):
$ curl -s -A "jouw-naam-of-site" https://bgp.tools/table.txt -o table.txt
$ grep -v ':' table.txt | cut -d' ' -f1 | sort -u | cut -d/ -f2 | sort -n | uniq -c | tail -3
122596 22
129004 23
765914 24
Tot slot
Ik had verwacht dat de wachtlijst inmiddels een formaliteit zou zijn. Maar de LIR vooraan wacht al 482 dagen op 256 adressen. In het IANA-register staat 19/8 intussen nog altijd op naam van Ford Motor Company: ruim zestien miljoen adressen, in 1995 met één regel vastgelegd. Dat contrast zegt mij meer over de schaarste dan welke prijs per adres ook.