NCTV: patchtijd kromp van maanden naar enkele uren
De NCTV heeft vrijdagmiddag het Cybersecuritybeeld Nederland (CSBN) 2026 gepubliceerd. De kern: de capaciteiten van statelijke actoren en cybercriminelen groeien, maar de digitale weerbaarheid van Nederlandse organisaties groeit niet mee. Die scheefgroei noemt de NCTV "een ernstig risico voor de nationale veiligheid".
Van maanden naar uren
Het meest concrete cijfer uit het rapport gaat over de tijd tussen het ontdekken en het misbruiken van een kwetsbaarheid. In 2024 lag daar gemiddeld nog enkele maanden tussen, in 2025 enkele weken, en in 2026 nog maar enkele uren. Zet die trend door, schrijft de NCTV, dan kan de time-to-patch uiteindelijk een kwestie van minuten worden.
Daarmee verschuift het probleem van "weten we het?" naar "halen we het?". De beschikbare tijd om een patch te testen en uit te rollen krimpt sneller dan de meeste beheerprocessen zijn ingericht.
AI zit in alle fasen van een aanval
Volgens het CSBN zetten kwaadwillenden AI aantoonbaar in tijdens alle fasen van een cyberaanval. Dat gaat om het geautomatiseerd vinden van onbekende kwetsbaarheden, om het sneller schrijven en verfijnen van malware, en om een groeiende operationele rol: malware die tijdens de aanval met een AI-model communiceert om nieuwe commando's te laten schrijven of de eigen code realtime te herschrijven.
Het effect is niet alleen snelheid, maar ook verbreding. Nationaal Coördinator Marc Kuipers: "Door AI kunnen ook amateurs een cyberaanval plegen en daardoor wordt de dreiging verbreed en versneld, terwijl organisaties en bedrijven te vaak de basismaatregelen niet op orde hebben." Hij legt de verantwoordelijkheid expliciet bij bestuurders.
De weerbaarheid blijft structureel achter
Het NCSC ziet dat organisaties actief misbruikte kwetsbaarheden nog steeds te laat patchen, ondanks preventieve waarschuwingen. Als oorzaken noemt het rapport een gebrek aan eigenaarschap, bestuurlijke sturing, financiële middelen en capaciteit.
Daarbij is het beeld niet gelijk verdeeld. Voor kleine organisaties en het mkb is het op peil brengen van de weerbaarheid het lastigst, en dat is volgens de NCTV ook niet verwonderlijk: zij hebben te maken met minder wettelijke verplichtingen en minder ondersteuning vanuit de overheid dan grote bedrijven die essentiële of belangrijke diensten leveren.
Ook de afhankelijkheid van niet-Europese aanbieders komt terug. De NCTV constateert dat die risico's deze rapportageperiode meermaals niet theoretisch bleken en dat digitale dienstverlening daadwerkelijk kan wegvallen.
Wat je nu kunt doen
Het NCSC adviseert in het CSBN om AI-ontwikkelingen expliciet op te nemen in je beveiligingsmaatregelen, en noemt daarbij drie dingen:
- Inventariseer en beoordeel alle AI-toepassingen die in je omgeving in gebruik zijn.
- Breng focus aan op patchmanagement, met als doel de time-to-patch omlaag te brengen. Uitstel van dagen of weken past volgens het NCSC niet meer bij het huidige dreigingslandschap.
- Ga zorgvuldig om met het gebruik van AI bij defensieve toepassingen.
Het volledige rapport en de losse hoofdstukken over statelijke actoren, cybercriminelen, AI en digitale weerbaarheid staan op de site van de NCTV.