Ubuntu 26.10 brengt Rust-coreutils, post-quantum signing en Entra ID-login

Canonical heeft Ubuntu 26.10 uitgebracht, codenaam "Stonking Stingray". De aankondiging op de ubuntu-announce-lijst kwam op 15 oktober van Utkarsh Gupta namens het Ubuntu Release Team. Het is een interimrelease die voortbouwt op Ubuntu 26.04 LTS.

Rust-coreutils en post-quantum ondertekening

De grootste wijziging zit onder de motorkap. Ubuntu 26.10 stapt volledig over op de coreutils die in Rust zijn geschreven: de basisgereedschappen als ls, cp en mv die eerder de klassieke GNU-implementatie gebruikten. Canonical noemt in dezelfde adem pakketondertekening die geschikt is voor post-quantum cryptografie, en uitgebreidere ondersteuning voor volledige schijfversleuteling met de TPM als anker.

Verder draait de release op Linux-kernel 7.3, wat ondersteuning voor nieuwere hardware meebrengt. Er zijn nu ook RISC-V-desktopimages, naast installatie-images die zijn geoptimaliseerd voor amd64v3, de nieuwere instructieset-niveaus van moderne x86-processors.

Entra ID met wachtwoord en MFA

Voor beheerders is de interessantste regel in de aankondiging die over enterprise-authenticatie. Die krijgt volgens Canonical een diepere integratie met Microsoft Entra ID, inclusief wachtwoord- en multifactorauthenticatie. Daarmee kunnen Linux-werkplekken aanhaken op dezelfde identiteitsbron als de Windows-clients in een organisatie, iets wat tot nu toe meestal via losse koppelingen of een eigen oplossing moest.

Desktop: GNOME 51 en lokale spraak-naar-tekst

Op de desktop komt GNOME 51 mee, met verbeteringen in responsiviteit, toegankelijkheid en gebruiksgemak. Canonical noemt daarbij consistenter softwarebeheer en meer veerkracht wanneer het geheugen onder druk staat.

Nieuw is Myna, een spraak-naar-tekstfunctie die je zelf moet aanzetten en die de verwerking lokaal doet, dus zonder dat audio naar een server gaat. Canonical presenteert dat als een eerste stap richting een desktop die meer context begrijpt. Ook zijn de developer-toolchains bijgewerkt en is de ondersteuning voor versnelde AI-workloads uitgebreid.

De officiele flavors zijn dezelfde dag meegekomen: Edubuntu, Kubuntu, Lubuntu, Ubuntu Budgie, Ubuntu Cinnamon, Ubuntu Kylin, Ubuntu MATE, Ubuntu Studio, Ubuntu Unity en Xubuntu.

Negen maanden, dus let op voor servers

Belangrijk voor wie dit in een homelab of op een server overweegt: 26.10 is geen LTS. Alle flavors krijgen negen maanden onderhoudsupdates. Voor machines die je niet elk halfjaar wil aanraken, blijft 26.04 LTS de logischer keuze.

Gebruikers van Ubuntu 26.04 krijgen een automatische upgrade aangeboden, maar alleen als ze hebben ingesteld dat ze bij elke release een melding willen en niet uitsluitend bij LTS-releases. Canonical adviseert om eerst de release notes te lezen, waarin de bekende problemen en workarounds staan. De images staan op ubuntu.com/download.

Dat het bijwerken van zelfgehoste software geen uitstelbare klus is, bleek deze week nog uit het actief misbruikte lek in de Collabora-app van Nextcloud.