Wifi 6 en wifi 7: zo bedient je router meer apparaten
Op de doos van een wifi 6- of wifi 7-router staat een groot getal: 9,6 of zelfs 23 gigabit per seconde. Dat haal je thuis niet, want het vraagt acht datastromen tegelijk en een telefoon of laptop heeft er één of twee. De echte verandering in wifi 6 en wifi 7 zit in hoe de router één kanaal verdeelt over alle apparaten die tegelijk iets willen.
In Waarom wifi een gedeelde kamer is zag je dat er op een kanaal maar één tegelijk kan praten. Hier volg je hoe wifi 6 en 7 die regel oprekken, van een kanaal in stukjes knippen tot één verbinding over twee banden. De snelheden reken ik zelf na.
Wifi 6 knipt het kanaal fijner
Wifi verstuurt data via OFDM: het kanaal is opgedeeld in smalle subdraaggolven die elk een stukje data dragen. Bij wifi 5 (802.11ac) liggen die 312,5 kHz uit elkaar, 64 stuks in 20 MHz. Wifi 6 (802.11ax) maakt de afstand vier keer zo klein, 78,125 kHz, zodat er 256 subdraaggolven in 20 MHz passen. Daarvan dragen er 234 data en 8 pilotsignalen; de rest is rand en midden.
Een smallere subdraaggolf betekent een langer symbool: 12,8 µs in plaats van 3,2 µs. Tussen symbolen zit een guard interval van 0,8, 1,6 of 3,2 µs, dat echo's van muren opvangt. Omdat het symbool zo lang is, gaat er met het kortste interval 94 procent van de tijd naar data, tegen 80 procent bij wifi 5 (Qu e.a.).
OFDMA: één uitzending voor negen apparaten
Die fijne verdeling maakt OFDMA mogelijk. De router deelt de subdraaggolven op in resource units (RU's). De kleinste RU telt 26 subdraaggolven (2,03 MHz), en daarvan passen er negen in 20 MHz. Grotere RU's tellen 52, 106, 242, 484 of 996 tonen, tot twee keer 996 in een kanaal van 160 MHz.
Bij een downlink-uitzending stuurt de router één preamble over het hele kanaal, met in het SIG-veld welke RU voor wie is. Daarna gaan de frames voor alle ontvangers tegelijk de lucht in, elk in zijn eigen RU. Een korter frame wordt opgevuld met padding of krijgt een kleinere RU. Zo betaal je het wachten op een vrij kanaal en de preamble één keer, ook als het om negen kleine pakketjes gaat.
Uploaden op commando
Voor de uplink is het lastiger: de signalen van verschillende apparaten moeten precies tegelijk bij de router aankomen. Daarom regisseert de router. Hij vraagt eerst met een BSRP-trigger hoeveel data elk apparaat klaar heeft staan. Daarna stuurt hij een Basic Trigger frame met per apparaat een RU en het startmoment. Volgens de overzichtsstudie Wi-Fi: Twenty-Five Years and Counting mogen de apparaten daarbij hooguit 0,4 µs uit de pas lopen. De router bevestigt alles in één keer.
Het lijkt op een 4G- of 5G-mast die blokjes spectrum uitdeelt: met wifi 6 wordt het access point zo'n planner.
MU-MIMO: dezelfde frequentie, een andere richting
OFDMA verdeelt het kanaal in frequentie. MU-MIMO verdeelt het in ruimte: een router met meerdere antennes stuurt verschillende datastromen naar verschillende apparaten, op dezelfde frequenties. Daarvoor moet hij weten hoe het radiokanaal naar elk apparaat eruitziet. Hij stuurt een testpakket (NDP) en de apparaten melden terug wat ze ontvingen.
Wifi 5 kon dit alleen naar beneden, naar maximaal vier apparaten. Wifi 6 bedient er acht tegelijk, met samen maximaal acht streams, en doet het ook in de uplink. De twee technieken zijn te combineren: binnen een RU van minimaal 106 subdraaggolven kunnen meerdere apparaten via MU-MIMO meedelen, zo beschrijven Nurchis en Bellalta.
Buren negeren met een kleur
Hoort je router een signaal boven de -82 dBm, dan wacht hij. Ook als het een zwak buurnetwerk is waar je makkelijk naast kunt zenden. Wifi 6 geeft elk netwerk daarom een BSS-kleur: een getal van 1 tot 63 in de preamble van elk frame.
Is het een andere kleur, dan mag het apparaat een hogere drempel gebruiken, tot -62 dBm, en het buursignaal als achtergrondruis behandelen. Wie dat doet, moet in ruil zijn eigen zendvermogen verlagen. Dit staat uitgewerkt in het artikel over spatial reuse van Wilhelmi e.a.. Kiezen twee buren toevallig dezelfde kleur, dan kan een router overstappen en dat aankondigen.
Afspreken wanneer je wakker bent
Een slimme stekker hoeft niet elke beacon te horen. Met Target Wake Time spreekt een apparaat met de router af wanneer het wakker wordt, hoe lang en hoe vaak. Daartussen slaapt de radio. Een apparaat kan tot acht van die afspraken hebben, en de router kan ook een gezamenlijk schema voor een hele groep in zijn beacons aankondigen. Het mechanisme komt uit 802.11ah, de zuinige wifi-variant voor IoT, en kwam met wifi 6 naar gewone apparaten.
Wifi 7: breder, dichter en gaten overslaan
Wifi 7 (802.11be) verdubbelt de kanaalbreedte naar 320 MHz. In Europa kan dat alleen op 6 GHz, want op 5 GHz is geen aaneengesloten stuk van 320 MHz vrij. De 6 GHz-band is hier 480 MHz breed, dus er past maar één zo'n kanaal tegelijk. Daarnaast komt 4096-QAM: 12 bits per subdraaggolf in plaats van 10. Daarvoor is een signaal-ruisverhouding van zo'n 40 dB nodig, en dat lukt alleen met een heel sterk en schoon signaal.
Het maximum van 23 Gbit/s geldt voor 320 MHz met acht streams. In een artikel uit 2020, toen 802.11be nog in ontwikkeling was, stond een plan voor zestien streams. De definitieve standaard bleef op acht.
Nuttiger in een druk flatgebouw is preamble puncturing in combinatie met multi-RU. Bezet een buurman 20 MHz van jouw 80 MHz-kanaal, buiten je primaire kanaal, dan laat de router dat stuk weg en gebruikt hij de rest. Wifi 6 kon dat ook, maar gaf elk apparaat maar één RU. Had de router data voor één apparaat, dan kreeg dat alleen het primaire kanaal van 20 MHz en bleef de rest leeg. Wifi 7 mag een apparaat meerdere RU's tegelijk geven, bijvoorbeeld 484+242 tonen.
MLO: één verbinding over meerdere banden
De grootste verandering in wifi 7 is Multi-Link Operation. Router en apparaat zijn nu een multi-link device: één verbinding, met daaronder een link per band. Elke link wacht zelf op een vrij kanaal.
Bij EMLSR heeft het apparaat één volwaardige wifi 7-radio en luistert het op twee of meer banden. Komt er op een band een startframe binnen, dan zet het al zijn antennes op die band. Bij EMLMR zijn er meerdere volwaardige radio's. Kan zo'n apparaat op de ene band zenden terwijl het op de andere ontvangt (STR), dan zijn de banden echt tegelijk bruikbaar. Dat vraagt genoeg afstand tussen de kanalen of goede filters, anders hoort de radio zichzelf. Lukt dat niet (NSTR), dan moeten de uitzendingen op beide links tegelijk eindigen, zodat een ACK op de ene link niet over data op de andere valt.
Meer links is niet altijd beter. Carrascosa-Zamacois e.a. lieten zien dat STR-apparaten bij veel verkeer zo vaak meerdere kanalen bezetten dat ze de buren blokkeren. In de slechtste gevallen worden de vertragingen dan groter dan met één link.
Zelf proberen
De topsnelheid op de doos is één rekensom: datasubdraaggolven maal bits per subdraaggolf maal de coderate maal het aantal streams, gedeeld door de symbooltijd. Met de waarden uit het overzichtsartikel van 2025:
NSD = {20: 234, 40: 468, 160: 1960, 320: 3920} # datasubdraaggolven
T_SYM = 1 / 78.125e3 # 12,8 us
def rate(mhz, bits, r, nss, gi=0.8e-6):
return NSD[mhz] * bits * r * nss / (T_SYM + gi) / 1e6
print(rate(20, 10, 5/6, 2)) # wifi 6, 1024-QAM, 2 streams
print(rate(160, 10, 5/6, 8)) # maximum wifi 6
print(rate(320, 12, 5/6, 2)) # wifi 7, 4096-QAM, 2 streams
print(rate(320, 12, 5/6, 8)) # maximum wifi 7
De uitvoer bij mij:
286.8
9607.8
5764.7
23058.8
Met twee streams op 320 MHz kom je op 5,8 Gbit/s aan PHY-snelheid, onder ideale omstandigheden en vóór alle overhead.
Tot slot
Bij het uitzoeken verraste me hoeveel van wifi 6 over regie gaat en hoe weinig over snelheid. Het access point verandert van een deelnemer die op zijn beurt wacht in een planner die bepaalt wie wanneer en op welke subdraaggolven mag zenden. De winst voor een gewoon huishouden zit in die regie: negen kleine pakketjes in één uitzending in plaats van negen keer wachten.