Netcongestie: kabinet mikt op 110 GWh accu's in 2040
Het kabinet heeft maandag de Beleidsagenda Energieopslag 2026 naar de Tweede Kamer gestuurd. In de bijbehorende Kamerbrief schrijven minister Stientje van Veldhoven-van der Meer en staatssecretaris Jo-Annes de Bat van Klimaat en Groene Groei dat een slimme inpassing van opslag een forse besparing oplevert op de investeringsopgave in het elektriciteitsnet, "oplopend tot vier miljard euro".
Van 2,1 naar 110 GWh
De brief zet het gat scherp neer. Het Nationaal Programma Energiesysteem noemt voor 2040 een richtwaarde van 110 GWh aan batterijopslag met een vermogen van 28 GW — gemiddeld vier uur opslag. Daar vallen thuisbatterijen, losstaande batterijen, batterijen naast een zonne- of windpark en vehicle-to-grid allemaal onder.
Eind 2025 stond er ongeveer 2,1 GWh in het Nederlandse energiesysteem. Er moet dus nog "veel gebeuren", constateren de bewindspersonen. De beleidsagenda moet daar richting aan geven met 25 acties, uitgevoerd samen met netbeheerders, de energieopslagsector, medeoverheden en de Autoriteit Consument & Markt.
Nettarieven, vergunningen en transportrechten
De knelpunten stonden op 10 september op de agenda van het Bestuurlijk Overleg Energieopslag. Daar zijn volgens de brief afspraken gemaakt over vijf dingen. Netbeheerders en gemeenten stemmen hun vergunning- en samenwerkingsprocessen af en gaan inzicht geven in geschikte opslaglocaties. Er komt een verkenning van een andere opzet van de nettarieven voor opslag, maar alleen als het lopende ACM-onderzoek naar de bijdrage van batterijen aan het net daar aanleiding voor geeft; uitgangspunt is een gelijk speelveld met de omringende landen. Verder moeten de voorwaarden en vergoedingen bij capaciteitssturingscontracten tijdig worden vastgelegd, worden opslagprojecten gevolgd die een aanbieding voor een tijdsduurgebonden of volledig variabel transportrecht hebben gekregen, en krijgt langdurige opslag prioriteit.
Dat laatste is nodig omdat opslag voor de langere termijn — warmte en waterstof — volgens de brief achterblijft bij de snellere batterijen, terwijl die juist urgenter wordt naarmate er meer zon en wind bij komt.
Grote batterijen verergeren de file niet
Bij de agenda zit ook een onderzoek met de titel 'Inpassing van grootschalige batterijen in relatie tot het congestievraagstuk'. De uitkomst is relevant voor de discussie of grote accu's de netcongestie niet juist verergeren: volgens het onderzoek opereren grootschalige batterijen van meer dan 1 MW de komende jaren "op zijn minst congestieneutraal en op zijn best congestieverlichtend". De reden is dat de netbeheerder via het tijdsduurgebonden transportrecht en het capaciteitssturingscontract kan voorkomen dat een batterij de congestie verzwaart.
Tweakers, dat de beleidsagenda zelf inzag, meldt dat netbeheerders daarnaast meer moeten doen om particulieren hun thuisbatterij te laten registreren, en dat er tijdelijke mobiele accu's voor het midden- en hoogspanningsnet moeten komen.
Zonder resultaat volgen politieke keuzes
De voortgang komt in een Monitor Energieopslag, die het ministerie samen met de netbeheerders en de sector ontwikkelt. De brief bevat daarbij een expliciete escalatie: als er onvoldoende stappen worden gezet om de richtwaarde te halen, "moeten bestuurlijke en politieke keuzes worden gemaakt om deze ontwikkeling te versnellen".