ESCAPADE onderweg naar Mars na zwieper langs de aarde
De twee ESCAPADE-sondes van NASA zijn onderweg naar Mars. Ze scheerden afgelopen weekend langs de aarde en zetten tijdens die passage hun motoren aan, een manoeuvre die NASA volgens eigen zeggen nog nooit eerder had gebruikt om een ruimtevaartuig naar Mars te sturen.
Twee scheervluchten in twee dagen
Volgens NASA kwam de eerste sonde, Blue, zaterdag 7 november rond 5 uur 's ochtends oostelijke tijd het dichtst bij de aarde, op ongeveer 1000 mijl hoogte, zo'n 1600 kilometer. Tweelingzus Gold volgde maandag 9 november rond 6 uur, op ongeveer 650 mijl, zo'n 1050 kilometer.
De manoeuvre bracht elke sonde meer dan 1000 mijl per uur extra snelheid, ruim 1600 kilometer per uur. Daarmee ging de snelheid van ongeveer 6,3 naar 6,7 mijl per seconde, oftewel van circa 10,1 naar 10,8 kilometer per seconde. "This is the first time NASA has used a powered Earth flyby to propel a spacecraft toward Mars, and we've now executed this maneuver twice, flawlessly, in just two days", zegt Asal Naseri, waarnemend associate flight director bij de Heliophysics-divisie van NASA.
Waarom je de motor aanzet terwijl je valt
Het idee achter zo'n powered flyby is dat een motorstoot het meeste oplevert op het punt waar het ruimtevaartuig het snelst gaat, diep in de zwaartekrachtput van de aarde. SpaceNews noemt dat het Oberth-effect. Je combineert de zwieper van de zwaartekracht met je eigen stuwkracht en haalt zo meer uit dezelfde hoeveelheid brandstof dan wanneer je de motor ver van de aarde zou starten.
Die aanpak had ook een praktisch voordeel. ESCAPADE vertrok op 13 november 2025 met de New Glenn van Blue Origin vanaf Cape Canaveral, en bleef daarna bijna een jaar wachten in de buurt van het Lagrangepunt L2 van de aarde en de zon. Volgens SpaceNews maakte de route, ontworpen door Advanced Space, het mogelijk om buiten het gebruikelijke lanceervenster naar Mars te vertrekken. Dat venster opent normaal maar eens per ruim twee jaar.
Wat de sondes bij Mars gaan doen
Na een kruisvlucht van tien maanden komen Blue en Gold op 7 en 9 september 2027 bij Mars aan. Elke sonde moet dan volgens SpaceNews een motorstoot van elf minuten geven om in een baan om de planeet te komen.
Daar begint het eigenlijke werk: meten hoe de zonnewind inwerkt op de omgeving van Mars en hoe die de atmosfeer laat weglekken. Dat twee sondes in formatie vliegen is het punt van de missie, want daarmee kun je op twee plekken tegelijk meten en oorzaak en gevolg scheiden. "By better understanding how the solar wind affects the Martian environment, ESCAPADE's findings could help us plan and prepare for future human exploration", zegt ESCAPADE-programmawetenschapper Michele Cash.
NASA noemt als betrokken partijen onder meer Rocket Lab, dat de sondes bouwde, het Space Sciences Laboratory van UC Berkeley, Goddard Space Flight Center, Embry-Riddle Aeronautical University en Blue Origin.