Koelsystemen gehackt: 17 Nederlandse bedrijven geraakt

Bij ten minste zeventien Nederlandse bedrijven zijn afgelopen nacht de vries- en koelsystemen aangevallen, waarbij aanvallers op afstand de temperatuur aanpasten. Dat meldt de NOS op basis van een woordvoerder van leverancier Danfoss. Het gaat volgens die woordvoerder niet om grote supermarktketens, maar om koelinstallaties bij onder meer slagerijen en kleine buurtwinkels.

Een van de getroffen locaties is een opslag voor bevroren producten. "Daar moeten de systemen normaal op -20 graden staan, maar afgelopen nacht ontdekten we dat ze op -10 graden stonden", zegt de woordvoerder tegen de NOS. "Daar hebben we snel kunnen ingrijpen." Albert Heijn laat weten dat bij geen van zijn vestigingen problemen met de koeling zijn vastgesteld.

Eerst België, Luxemburg en Zweden

De aanval bleef niet tot Nederland beperkt. In België werden maandagochtend koel- en vriessystemen van tientallen winkels van Delhaize en van vijftien van de zevenhonderd Carrefour-vestigingen verhoogd, meldt Tweakers. Ook vijf zelfstandige Spar-winkels en slagerijgroep De Laet en Van Haver kregen ermee te maken; die laatste merkte de wijziging op tijd op.

Daarna kwamen Luxemburg en Zweden erbij, met vestigingen van Delhaize, ICA en Coop. Bij een ICA-winkel in het Zweedse Sjöbo stond de koeling volgens de winkel zelf op 50 graden ingesteld. De schade loopt op: volgens cijfers die Het Laatste Nieuws verzamelt, zit één Belgische winkel al op minstens 100.000 euro verlies en een andere op zeker 60.000 euro, nog zonder de gemiste omzet van gesloten winkels.

Standaardwachtwoord op een regelaar aan het internet

De toedracht is opvallend prozaïsch. Koelregelaars hangen vaak aan het internet zodat monteurs op afstand storingen kunnen bekijken en verhelpen. De systemen die vannacht werden aangevallen, stonden volgens Danfoss niet op een beveiligd netwerk en hadden een standaardwachtwoord. Waren de maatregelen genomen die het bedrijf eerder adviseerde, dan had de aanval volgens de woordvoerder voorkomen kunnen worden.

Dat advies ligt er al sinds 13 oktober. Danfoss riep Nederlandse klanten toen op de systemen van het internet los te koppelen en alleen via een beveiligd netwerk te laten verbinden, na een vergelijkbare reeks aanvallen in Frankrijk. Daar werden Danfoss-koelsystemen in supermarkten op de ontdooistand gezet, waardoor de temperatuur langzaam opliep. "Het merendeel van de winkels heeft toen maatregelen genomen, maar een klein aantal niet", zegt de woordvoerder. "Die zijn nu de dupe hiervan."

In België is naast Danfoss ook apparatuur van fabrikant Copeland aangevallen. Of dat in Nederland ook is gelukt, is niet bekend; de NOS heeft Copeland nog niet kunnen bereiken. Een verband met de hack bij Albert Heijn van vorige maand is er volgens de NOS niet aangetoond.

Wat je nu kunt doen

Beheer je zelf gebouwbeheer- of koeltechniek, dan volgt het advies van Danfoss zoals de NOS het weergeeft:

• Haal de koelregelaar van het open internet af en laat hem alleen verbinden via een beveiligd netwerk.
• Vervang standaardwachtwoorden op de regelaars; dat was bij de getroffen installaties het zwakke punt.
• Controleer de ingestelde temperaturen en de ontdooistand, en of die onverwacht zijn gewijzigd.

Dat laatste is bij deze aanval het verraderlijke deel: er gaat niets kapot en er verschijnt geen ransomwarebriefje. De temperatuur loopt simpelweg op, en de schade zit in de voorraad die daarna weg moet.