ACM legt in conceptleidraad uit wat overstappen tussen clouddiensten mag kosten
De Autoriteit Consument & Markt heeft vandaag een leidraad gepubliceerd over overstappen tussen clouddiensten. Daarin vertaalt de toezichthouder de verplichtingen uit de Data Act naar concrete handvatten voor aanbieders en hun klanten. Belangrijk detail dat in de eerste berichtgeving ondersneeuwt: het gaat om een conceptversie. De ACM consulteert de leidraad en marktpartijen kunnen tot en met 6 november reageren.
Waarom de ACM dit doet
De toezichthouder schetst een markt met weinig keuze: de drie grootste cloudaanbieders bedienen volgens de ACM 75 procent van de markt. Hoge overstapkosten, gesloten systemen en ingewikkelde contracten maken een overstap vaak onaantrekkelijk, en wie vastzit bij een aanbieder is afhankelijk van diens prijzen en voorwaarden.
De Data Act, die volgens de ACM ruim een jaar van kracht is, moet dat veranderen. Twee uitgangspunten staan centraal: klanten moeten gemakkelijk kunnen overstappen, en ze moeten meerdere diensten naast elkaar kunnen gebruiken die onderling gegevens uitwisselen. Dat laatste noemt de ACM parallel gebruik. De aanleiding voor de leidraad is praktisch: goede uitvoering blijkt voor veel aanbieders lastig, en gebruikers kennen hun rechten vaak niet.
Vier thema's
De leidraad ordent de verplichtingen in vier groepen:
- Geen belemmeringen. Aanbieders mogen overstappen en parallel gebruik niet in de weg staan, moeten eraan meewerken en moeten de continuïteit van de dienst waarborgen.
- Commerciële verplichtingen. Klanten krijgen vooraf heldere informatie en de overstapafspraken worden in het contract vastgelegd.
- Technische verplichtingen. Aanbieders bieden gratis API's voor gegevensuitwisseling en werken met interoperabiliteitsnormen. Voor IaaS-diensten geldt daarbovenop een eis van functionele gelijkwaardigheid na de overstap.
- Internationale toegang. Aanbieders moeten niet-persoonsgebonden gegevens beschermen tegen onrechtmatige toegang of doorgifte door overheden van landen buiten de EU.
Overstapkosten verdwijnen in januari 2027
Het meest concrete punt is een datum. Vanaf 12 januari 2027 mogen aanbieders geen kosten meer rekenen voor een overstap. Tot die tijd mogen ze alleen kosten doorberekenen die rechtstreeks met het overstapproces samenhangen, zoals dataverkeer en technische ondersteuning. Bij parallel gebruik mogen uitsluitend de daadwerkelijk gemaakte kosten voor gegevensoverdracht worden doorberekend, en dat blijft ook na januari 2027 zo.
De ACM tekent aan dat een overstap een ingrijpend proces blijft met eigen organisatiekosten. Wat de Data Act wegneemt, is de onzekerheid en de door de aanbieder opgelegde kosten: klanten weten vooraf wat een overstap kost en hoelang die duurt, en kunnen op ondersteuning rekenen.
Wie houdt er toezicht op
De ACM is sinds eind 2025 in Nederland toezichthouder op de Data Act en is volledig bevoegd om toezicht te houden, meldingen in ontvangst te nemen en te handhaven. Het toezicht richt zich op aanbieders die hun Europese hoofdkantoor in Nederland hebben. De verordening geldt in alle EU-lidstaten en ook voor aanbieders die buiten de EU zijn gevestigd. Nederlandse afnemers die vinden dat een aanbieder zich niet aan de regels houdt, kunnen dat bij de ACM melden; gaat het om een partij buiten Nederland, dan stuurt de ACM de melding door naar de betreffende Europese toezichthouder.
ACM-bestuurslid Manon Leijten koppelt het aan concurrentie: als klanten makkelijker kunnen overstappen, kunnen kleinere en nieuwe aanbieders volgens haar beter concurreren op kwaliteit in plaats van op schaalgrootte. De ACM noemt de regels daarnaast relevant voor organisaties die hun digitale autonomie willen vergroten.