Gemeenten betaalden in 2025 bijna 185 miljoen euro aan Microsoft

Gemeenten in Nederland hebben in 2025 samen bijna 185 miljoen euro betaald voor producten en diensten van Microsoft. Dat blijkt uit onderzoek van Binnenlands Bestuur en het AD, dat voor het eerst per gemeente in kaart brengt hoeveel publiek geld naar het Amerikaanse bedrijf stroomt. Omgerekend is dat meer dan tien euro per Nederlander en bijna 25 euro per huishouden.

Woo-verzoeken om aan cijfers te komen

De twee redacties vroegen de afgelopen maanden alle gemeenten hoeveel zij in 2025 aan Microsoft uitgaven. Dat werd een zoektocht langs financiele administraties, ict-afdelingen en regionale samenwerkingsverbanden, waarbij in verschillende gevallen een beroep op de Wet open overheid nodig was. Uiteindelijk leverden 334 van de 342 gemeenten (97 procent) hun cijfers, waarbij diverse gemeenten het bedrag moesten schatten omdat ze geen documenten konden vinden.

Het gaat uitsluitend om gemeenten. De Microsoft-uitgaven van ministeries, provincies, waterschappen en uitvoeringsorganisaties vallen buiten het onderzoek.

Veel gemeenten weten niet wat ze betalen

De maandenlange zoektocht legt volgens het onderzoek een blinde vlek bloot: een deel van de gemeenten kan de rekening niet uit de eigen administratie halen. Licenties worden via andere partijen ingekocht, Microsoft-producten zitten verpakt in grotere werkplekcontracten, of de ict-dienstverlening is ondergebracht bij een regionaal samenwerkingsverband.

Wijk bij Duurstede heeft zijn ict bij de Regionale ICT Dienst Utrecht ondergebracht, die de diensten als samengesteld pakket levert. Er is daardoor geen document waarin de Microsoft-kosten over 2025 afzonderlijk staan. Rozendaal kon alleen een globale inschatting maken van ongeveer 40.000 euro per jaar, en zelfs dat bedrag is niet volledig.

Bij kleinere gemeenten wordt de rekening soms juist heel concreet. Het Limburgse Simpelveld kreeg voor 168 gebruikers 51.047,93 euro aan Microsoft E3-licenties doorbelast, ongeveer 304 euro per gebruiker per jaar. Voor tien Power BI-gebruikers kwam daar 854,40 euro bij, en twee Copilot-licenties kostten nog eens 686,88 euro.

'We geven al ons geld uit aan Microsoft'

Tech-expert Bert Hubert schrikt niet van het totaal: 185 miljoen euro ligt volgens hem in de orde van grootte die je verwacht als iedere gemeentemedewerker een Microsoft 365-account heeft. Het probleem is volgens hem de concentratie. 'Het concrete probleem is: we geven al ons geld uit aan Microsoft.'

Techfilosoof Martijn Aslander en voormalig D66-Kamerlid Kees Verhoeven zien de 185 miljoen als een deel van een veel grotere geldstroom. Aslander, die binnen een breder onderzoek naar informatieautonomie ook advies, implementatie, opleidingen, beheer en audits meerekent, schat voorlopig dat alle overheidsorganisaties samen twee tot drie miljard euro per jaar aan Microsoft kwijt zijn. Voor het hele informatie- en it-landschap komt hij op 20 tot 50 miljard euro per jaar. Dat onderzoek is nog in ontwikkeling. Verhoeven noemt het gemeentebedrag daarom 'het topje van de ijsberg'.

Onderhandelingen lopen nog

Het kabinet wil dat de overheid minder afhankelijk wordt van Amerikaanse technologie, terwijl onderhandelingen over een nieuw collectief meerjarig contract met Microsoft in volle gang zijn. Tweede Kamerlid Barbara Kathmann (PRO) zegt dat Kamerleden zelf niet in staat waren deze cijfers boven tafel te krijgen. 'Een deeltje van de puzzel is nu boven water.' Volgens haar toont het bedrag dat er financiele ruimte is om Europese opensource-initiatieven te versterken.

Staatssecretaris Digitale Economie en Soevereiniteit Willemijn Aerdts (D66) benadrukt in een reactie dat rijk en gemeenten een gezamenlijke opgave hebben. Binnen de Nederlandse Digitaliseringsstrategie wordt onder meer gewerkt aan een soevereine overheidscloud, en rijk, VNG en gemeenten werken samen in het Digitale Autonomie Competentiecentrum.