ICC Den Haag mag Microsoft en AWS blijven gebruiken

Het Internationaal Strafhof in Den Haag kan diensten van Amerikaanse techbedrijven als Microsoft, Amazon en Google blijven afnemen, ondanks de sancties die de Verenigde Staten deze maand tegen het hof instelden. Dat meldt NL Times op basis van onderzoek van de Volkskrant, die een vergunningsdocument van het Amerikaanse ministerie van Financien inzag.

Een uitzondering op de dag van de sancties zelf

Op 9 oktober plaatste OFAC, het sanctiebureau van het Amerikaanse ministerie van Financien, het Strafhof als instelling op de SDN-lijst. Dat gebeurde onder Executive Order 14203. Diezelfde dag publiceerde OFAC vier algemene vergunningen die bepaalde transacties alsnog toestaan; ze staan in de recent actions van 9 oktober.

De belangrijkste daarvan voor de IT-kant is General License 14. Die staat transacties toe die normaal gesproken nodig zijn voor telecommunicatie met het hof en voor, in de woorden van de vergunning, "the provision, development, implementation, operation, and maintenance of enterprise software". Ook diensten die horen bij het uitwisselen van communicatie via internet vallen eronder. Volgens de analyse van advocatenkantoor Baker McKenzie kent GL 14 geen einddatum. De andere drie vergunningen regelen een afbouwperiode van 180 dagen, pensioenbetalingen en de detentie van negen met name genoemde personen.

Amerikaanse bedrijven mogen op grond van de vergunning ook betalingen blijven verwerken via de bankrekeningen van het hof die verder bevroren zijn.

Haaks op de aankondiging

De uitzondering staat in scherp contrast met hoe de sancties werden gepresenteerd. Minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio zei bij de aankondiging dat de VS transacties met "this rogue court" zouden verbieden en het vermogen van het hof om te functioneren zouden verlammen.

Volgens ingewijden die de Volkskrant sprak is de uitzondering mogelijk tot stand gekomen na lobbywerk van de Amerikaanse techsector, die financiele en reputatieschade vreest. Griffier Osvaldo Zavala Giler van het Strafhof verwoordt het omgekeerde effect: "The events surrounding the ICC have made it clear that the American technology sector cannot guarantee the continuity of its services. This is damaging to these companies. It creates a reputational risk in their relationships with other clients."

Een woordvoerder van het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken zegt dat uitzonderingen vaker worden verleend als dat de economische en nationale veiligheidsbelangen van de VS dient. De uitzondering moet volgens hem niet worden gelezen als een verzachting van de Amerikaanse positie, en de regels kunnen op elk moment worden aangescherpt.

Voor wie geldt dit

De vergunning geldt voor het hof als instelling, niet voor iedereen die eraan verbonden is. De dertien huidige en voormalige medewerkers die individueel op de sanctielijst staan, vallen er niet onder. Zij kunnen geen gebruik maken van Microsoft, Amazon, Google, Booking.com en Airbnb.

Voor Nederlandse organisaties die naar dit dossier kijken als graadmeter voor hun eigen afhankelijkheid van Amerikaanse cloud, is de kern niet dat de toegang behouden blijft, maar waarom. De continuiteit van de dienstverlening hangt hier niet aan een contract of aan Europese wetgeving, maar aan een vergunning die een Amerikaanse overheidsdienst eenzijdig heeft afgegeven en volgens het ministerie van Buitenlandse Zaken op elk moment weer kan intrekken.