Minister zwijgt over server die VS liet inbeslagnemen
Minister Van Weel van Justitie en Veiligheid wil niets zeggen over de server die de Amsterdamse politie op verzoek van de Verenigde Staten in beslag nam bij de Italiaanse hostingprovider Autistici/Inventati. Op 16 november publiceerde de Tweede Kamer zijn antwoorden op twee sets Kamervragen. Op bijna elke vraag over deze zaak staat dezelfde zin.
Waar het over gaat
De NRC meldde op 14 oktober dat de Amsterdamse politie op basis van een Amerikaans rechtshulpverzoek een server van A/I in beslag had genomen, en dat een kopie van de inhoud naar de VS zou gaan. Een politiewoordvoerder zei tegen de krant dat zo'n verzoek "gewoon" wordt uitgevoerd.
Daarop stelden Kathmann (PRO) en El Boujdaini (D66) twaalf vragen, en Teunissen (PvdD) en Dobbe (SP) nog twaalf. Het ene antwoord en het andere staan nu op tweedekamer.nl, net als een aparte reactie op verzoek van Teunissen.
Het standaardantwoord
Op de vraag wat hij van het Amerikaanse verzoek vindt, of de politie een kopie naar de VS stuurt, en of hij wil ingrijpen, antwoordt de minister: "Gelet op het interstatelijke en vertrouwelijke karakter van internationale rechtshulp kan ik geen nadere informatie verstrekken over deze specifieke casus. Rechtshulpverzoeken zijn diplomatiek vertrouwelijk."
Ook op de vraag hoe vaak de Amerikaanse regering de afgelopen twee jaar om servers of gegevens van internetaanbieders heeft gevraagd, en hoe vaak Nederland dat heeft geweigerd, komt geen cijfer. Of de server inderdaad van een Italiaanse organisatie was die zichzelf ophief na plaatsing op de Amerikaanse sanctielijst: zelfde antwoord.
Wat hij wél zegt
Over het mechanisme is de minister uitgebreider. De juridische basis bestaat uit twee verdragen: de overeenkomst over wederzijdse rechtshulp tussen de EU en de VS uit 2003 en, via een schakelbepaling, het Nederlands-Amerikaanse rechtshulpverdrag uit 1981. Daarnaast geldt Titel 1 van Boek 5 van het Wetboek van Strafvordering.
Elk verzoek van buiten de EU gaat eerst langs de afdeling AIRS van het ministerie, die het toetst aan verdragen en Nederlandse wetgeving. Daarna doet het Openbaar Ministerie een eigen toets over de uitvoerbaarheid, en pas daarna voert de politie het onder gezag van het OM uit. Weigeren kan, bijvoorbeeld als dubbele strafbaarheid ontbreekt, als de veiligheid van wezenlijke staatsbelangen in het geding is, of op grond van het EVRM.
Op de hypothetische vraag of hij ook servers van de Tweede Kamer zou laten innemen, geeft Van Weel hetzelfde procedurele antwoord: de VS zou daarvoor een rechtshulpverzoek moeten sturen, dat vervolgens wordt getoetst.
Eén inhoudelijk oordeel geeft hij wel. Over de Amerikaanse sanctielijst schrijft de minister dat het besluit om A/I daarop te zetten "niet gebruikelijk" is en dat het kabinet er kritisch tegenover staat, "vanwege de verstrekkende gevolgen voor personen en entiteiten die wij in de EU niet zien als terroristisch". Het kabinet zegt de zorgen over de gevolgen van Amerikaanse sancties voor de Europese internetsector te begrijpen. Tegelijk stelt het dat het inwilligen van een rechtshulpverzoek en de Amerikaanse sancties "los van elkaar" staan.
Op de vraag naar netneutraliteit antwoordt de minister dat dat beginsel uit de Europese Open Internet Verordening geldt voor aanbieders van internettoegang en regelt hoe die met verkeer omgaan. Het kabinet zegt groot belang te hechten aan een open internet en aan de onafhankelijkheid van internetbedrijven, die in beginsel niet verantwoordelijk zijn voor wat gebruikers opslaan, maar die wel verplichtingen hebben richting de rechtshandhaving.