Britse overheid steekt 90 miljoen pond in warmtenetten op datacenterrestwarmte

De Britse overheid trekt 90 miljoen pond uit om warmtenetten te bouwen en uit te breiden die restwarmte van datacenters en fabrieken naar woningen brengen. Het ministerie van Energiezekerheid en Net Zero (DESNZ) stelt dat meer dan 750.000 huishoudens er goedkoper door gaan stoken. Het meest opvallende onderdeel van het plan: heet water dat per schip over de Theems wordt vervoerd.

Warmte uit de serverruimte

Een warmtenet draait op één centrale warmtebron die via een net van waterleidingen meerdere gebouwen bedient. In plaats van een gasketel per woning komt de warmte van een afvalverwerker, een fabriek — of een datacenter dat zijn serverzalen moet koelen en die warmte anders gewoon de lucht in blaast.

Nieuw is het idee niet. Steden als Kopenhagen, Wenen, Berlijn en Amsterdam werken al decennia met stadswarmte. Wat het Britse plan bijzonder maakt is de schaal en de expliciete koppeling aan datacenterbouw, een sector die in het Verenigd Koninkrijk net als in Nederland op groeiend lokaal verzet stuit.

Het grootste project krijgt 41 miljoen pond en moet uiteindelijk 650.000 Londense woningen van warmte voorzien via een tunnel onder de Theems. Dat is echter de eindfase. Zoals The Register uit navraag bij DESNZ optekende, is die 41 miljoen alleen bestemd voor de eerste variant: elektrische schepen die dagelijks 25 kilometer heet water over de rivier varen vanaf een afvalcentrale bij Bexley. Die dienst moet vanaf 2028 draaien. De tunnels hoopt het ministerie ergens in de jaren dertig operationeel te hebben; over de kosten daarvan is nog niets bekend.

De fysica werkt niet vanzelf mee

Er zit een technisch addertje onder het gras. Het Uptime Institute wees er eerder op dat de restwarmte van een datacenter doorgaans te laag in temperatuur is om woningen direct mee te verwarmen. Er moet dan een warmtepomp tussen, en die verbruikt zelf stroom — wat een deel van de winst opeet.

Daar komt de leeftijd van de bestaande infrastructuur bij. Een rapport van brancheorganisatie TechUK uit 2024 stelde dat de nieuwste, vijfde generatie warmtenetontwerpen wél overweg kan met de lage temperaturen uit een serverzaal, maar dat de meeste Britse netten van de derde generatie zijn: minder efficiënt en met een hogere CO2-intensiteit.

Analist Alan Howard van Omdia noemt het tegenover The Register daarom voorlopig "eerder een concept dan een project". Hij wijst erop dat uit de aankondiging niet blijkt of het gaat om het aftappen van bestaande datacenters — wat volgens hem een eigen blik wormen opent — of om het stimuleren van nieuwbouw die er vanaf het begin op is ingericht.

Draagvlak als drijfveer

Voor datacenterexploitanten zit de aantrekkingskracht vooral in acceptatie. Uit een peiling van adviesbureau EnergiRaven, dat zelf pleit voor een warmtedeelverplichting voor elk nieuw datacenter boven 1 MW, zegt ongeveer 60 procent van de Britten dat een bouwvergunning afhankelijk zou moeten zijn van het leveren van restwarmte. 62 procent zegt positiever tegenover een datacenter in de eigen omgeving te staan als die toezegging er ligt.

Dat is een cijfer om in het achterhoofd te houden bij de Nederlandse discussie over datacentervestiging, waar warmtelevering aan de omgeving in vergunningsdiscussies steeds vaker als voorwaarde terugkomt.